زگیل تناسلی چیست؟

زمان مطالعه: 9 دقیقه

زگیل تناسلی یا اچ پی وی چیست؟

زگیل تناسلی (Genital Warts) یکی از شایع‌ترین انواع عفونت‌های مقاربتی به شکل ضایعات پوستی یا مخاطی در ناحیه تناسلی، مقعد و یا اطراف آن است. عامل ایجاد این بیماری، ویروسی به نام ویروس پاپیلومای انسانی یا همان اچ پی وی (HPV) است. ویروس HPV (Human Papillomavirus) انواع مختلفی دارد و تقریباً تمام افرادی که از نظر جنسی دارای روابط متعددی هستند، در مقطعی از زندگی خود حداقل به یکی از انواع آن مبتلا می‌شوند.

برخی از انواع HPV تناسلی باعث ایجاد زگیل می‌شوند و برخی دیگر می‌توانند منجر به بروز سرطان شوند. واکسن HPV می‌تواند در برابر تعدادی از گونه‌های این ویروس محافظت ایجاد کند.

 

علائم زگیل تناسلی

زگیل تناسلی معمولاً بافت‌های مرطوب ناحیه تناسلی را درگیر می‌کند و اغلب بدون علامت است. وقتی علائم ظاهر شوند این زگیل‌ها ممکن است به صورت زیر باشند:

1. ضایعات پوستی به شکل برجستگی‌های کوچک و هم رنگ پوست یا کمی تیره، در ناحیه تناسلی و یا اطراف مقعد
2. گاهی ظاهری شبیه گل‌کلم به دلیل تجمع چند زگیل کنار هم
3. در موارد خفیف خارش، سوزش یا ناراحتی جزئی در ناحیه تناسلی
4. خونریزی هنگام رابطه جنسی
5. در افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف، زگیل‌ها ممکن است به صورت خوشه‌های بزرگ رشد کنند

در بسیاری از موارد، اندازه زگیل‌ها آن‌قدر کوچک و صاف است که با چشم غیرمسلح قابل مشاهده نیست و تشخیص معمولا با معاینه بالینی توسط پزشک انجام می شود. در موارد غیر واضح ممکن است بیوپسی لازم شود.

1. علائم زگیل تنسلی در زنان

ضایعه های گوشتی کوچک یا گل کلمی در نواحی زیر:

• فرج یا ناحیه تناسلی خارجی زنان
• دیواره‌های واژن
• ناحیه بین دستگاه تناسلی و مقعد
• کانال مقعدی
• دهانه رحم

2. علائم زگیل تناسلی در مردان

برجستگی های کوچک، گوشتی یا گل کلمی همرنگ پوست یا کمی تیره تر در

• نوک یا تنه آلت تناسلی
• کیسه بیضه (اسکروتوم)
• اطراف یا داخل مقعد

3. زگیل تناسلی در دهان

زگیل دهانی یا زگیل تناسلی در دهان می‌تواند در دهان یا گلو افرادی که با فرد آلوده، رابطه جنسی دهانی داشته‌اند، ظاهر شود. این ضایعات شبیه زگیل تناسلی، کوچک و گوشتی همرنگ با بافت دهان یا کمی روشن تر، اغلب بدون درد و گاهی همراه با خارش یا تحریک خفیف هستند.

شکل زگیل تناسلی

 

زگیل‌های تناسلی چه مدت پس از عفونت ظاهر می‌شوند؟

در برخی افراد، زگیل‌های تناسلی ممکن است چند هفته پس از تماس جنسی با فرد مبتلا به ویروس HPV ظاهر شوند. با این حال، در بسیاری از موارد، ماه‌ها یا حتی سال‌ها طول می‌کشد تا زگیل‌ها قابل مشاهده شوند. به همین دلیل، تعیین زمان دقیق ابتلا به زگیل تناسلی معمولاً دشوار است.

همچنین این امکان وجود دارد که فرد به ویروس HPV مبتلا باشد، اما هرگز دچار زگیل تناسلی نشود. در بعضی موارد، زگیل‌ها ممکن است در داخل واژن یا داخل مقعد ایجاد شوند و فرد از وجود آن‌ها آگاه نباشد. اگر فرد هیچ علامتی نداشته باشد، ممکن است ناخواسته ویروس را به دیگران منتقل کند.

تفاوت زگیل تناسلی و تبخال تناسلی چیست؟

تبخال تناسلی (ویروس هرپس سیمپلکس نوع ۲) از این نظر که هر دو جزء عفونت‌های منتقله از راه جنسی هستند، با زگیل تناسلی شباهت دارد.

اما تفاوت اصلی آن‌ها در نوع ضایعات است. تبخال تناسلی باعث ایجاد تاول‌ها و زخم‌های دردناک و پر از مایع در ناحیه تناسلی می‌شود. در مقابل، زگیل تناسلی معمولاً به‌صورت برآمدگی‌های کوچک و گوشتی ظاهر می‌شود که اغلب زخم باز ایجاد نمی‌کنند.

هر دو بیماری می‌توانند از طریق رابطه جنسی واژینال و مقعدی منتقل شوند.

 

علت زگیل تناسلی

زگیل تناسلی در اثر ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) ایجاد می شود. این ویروس با ورود به سلول های پوست و مخاط ناحیه تناسلی باعث تکثیر غیر طبیعی سلول ها و ایجات ضایعات برجسته می شود.

بیش از ۴۰ نوع از این ویروس وجود دارد که می‌توانند ناحیه تناسلی را درگیر کنند. تایپ های کم خطر باعث زگیل تناسلی و تایپ های پر خطر معمولا زگیل ایجاد نمی کنند و بیشتر با سرطان مرتبط هستند. بیش از  90 درصد زگیل های تناسلی ناشی از تایپ های HPV6 و HPV11 هستند.

 

راههای انتقال زگیل تناسلی

1. تماس جنسی پوست با پوست

اصلی ترین و شایع ترین راه انتقال زگیل تناسلی و ویروس HPV، تماس جنسی از طریق تماس نزدیک پوست به پوست در حین فعالیت جنسی مانند تماس ناحیه تناسلی، مقعد یا مخاط دهان با ناحیه آلوده است. ویروس می تواند حتی زمانیکه ضایعه قابل مشاهده وجود ندارد منتقل شود، چون فرد مبتلا ممکن است بدون علامت باشد.

2. تماس دست آلوده به ناحیه تناسلی

یکی از نادر ترین راه های انتقال، این است که دست با ضایعه فعال تماس مستقیم داشته باشد و بلافاصله ناحیه تناسلی لمس شود. این راه اگرچه بسیار نادر اما ممکن است.

3. انتقال از مادر به نوزاد

این اتفاق بسیار نادر است و فقط حین زایمان طبیعی ممکن است این ویروس به نوزاد منتقل شود.

انتقال زگیل تناسلی از طریق بوسیدن

زگیل تناسلی به طور معمول از طریق بوسیدن معمولی منتقل نمی شود. با این حال در موارد بسیار نادر، اگر فرد مبتلا به عفونت فعال اچ پی وی در دهان یا حلق باشد و تماس عمیق مخاط دهان با دهان (بوسیدن عمیق و طولانی) انجام شود، احتمال انتقال ویروس وجود دارد. اما این اتفاق بسیار نادر است و راه انتقال محسوب نمی شود.

به طور کلی بیشتر موارد HPV دهانی از طریق رابطه دهانی-تناسلی منتقل می شود نه بوسیدن.

انتقال زگیل تناسلی از طریق ماشین لباسشویی

ویروس اچ پی وی از طریق لباس، آب، سطوح یا وسایل بی جان منتقل نمی شود. در نتیجه انتقال زگیل تناسلی از طریق ماشین لباسشویی،  لباس زیر، حوله و ملحفه امکان پذیر نیست.

انتقال زگیل تناسلی از طریق دستشویی

ویروس اچ پی وی از طریق نشستن روی توالت فرنگی یا ایرانی منتقل نمی شود. تماس کوتاه مدت پوست با سطوح بی جان مثل نشیمنگاه توالت، حتی اگر آن سطح آلوده فرض شود، شرایط لازم برای ورود ویروس را فراهم نمی کند. راه اصلی انتقال این بیماری فقط تماس مستقیم پوست به پوست در حین روابط جنسی است و از طریق توالت عمومی، استخر، حوله و لباس منقل نمی شود.

 

چه کسانی بیشتر به زگیل تناسلی مبتلا می شوند؟

بیشتر افرادی که روابط متعدد جنسی در طول زندگی خود دارند به HPV مبتلا می‌شوند. عواملی که خطر ابتلا را افزایش می‌دهند عبارت‌اند از:

1. دریافت نکردن واکسن HPV
2. داشتن رابطه جنسی بدون کاندوم
3. داشتن بیش از یک شریک جنسی
4. سابقه ابتلا به سایر بیماری‌های مقاربتی
5. رابطه جنسی با فردی که سابقه جنسی او مشخص نیست
6. شروع فعالیت جنسی در سنین پایین
7. داشتن سیستم ایمنی ضعیف (مانند ابتلا به HIV یا مصرف داروهای تضعیف‌کننده ایمنی)

 

تشخیص زگیل تناسلی

پزشکان معمولاً می‌توانند زگیل تناسلی را با معاینه فیزیکی تشخیص دهند. در برخی موارد، نمونه‌برداری از بافت (بیوپسی) انجام می‌شود.

برای زنان، انجام منظم آزمایش پاپ اسمیر اهمیت زیادی دارد. این آزمایش می‌تواند تغییرات غیرطبیعی دهانه رحم و علائم اولیه سرطان را تشخیص دهد. در برخی موارد، نمونه سلولی گرفته‌شده برای شناسایی انواع پرخطر HPV نیز آزمایش می‌شود. این آزمایش معمولاً برای زنان بالای ۳۰ سال انجام می‌شود.

از کجا بفهمیم زگیل تناسلی داریم؟

اگر در ناحیه تناسلی یا مقعد، برجستگی های ریز، گوشتی یا گل کلمی می بینید که معمولا بدون درد و گاهی همراه با خارش هستند، به احتمال زیاد زگیل تناسلی دارید و باید توسط پزشک معاینه شوید.

اگر هیچ علامت ظاهری ندارید اما جز افرادی هستید که روابط جنسی پر خطر و یا متعدد داشته اید، ممکن است ناقل ویروس HPV باشید. در این صورت در خانم ها انجام تست HPV یا پاپ اسمیر توصیه می شود. در آقایان آزمایش مشخصی وجود ندارد و تشخیص با معاینه پزشک صورت می گیرد.

 

عوارض اچ پی وی

عفونت HPV می‌تواند باعث مشکلات زیر شود:

• سرطان (در موارد نادر)

بیشتر زگیل های تناسلی توسط تایپ های کم خطر HPV ایجاد می شوند که سرطان زا نیستند. اما تایپ های پر خطر HPV  با سرطان دهانه رحم، سرطان‌های فرج، مقعد، آلت تناسلی مردان، دهان و گلو مرتبط هستند. این تایپ ها معمولا زگیل تناسلی ایجاد نمی کنند. این یعنی زگیل تناسلی به خودی خود سرطان ایجاد نمی کند اما آلودگی به HPV پر خطر می تواند باعث سرطان شود.

پس ابتلا به HPV همیشه به سرطان منجر نمی‌شود، با این حال انجام منظم آزمایش پاپ اسمیر برای زنان بسیار مهم است، به‌ویژه در افرادی که به انواع پرخطر HPV مبتلا هستند.

• خطرات دوران بارداری

در موارد نادر، زگیل‌ها در دوران بارداری بزرگ‌تر می‌شوند و ممکن است ادرار کردن را دشوار کنند. زگیل‌های واژینال می‌توانند مانع کشش طبیعی واژن هنگام زایمان شوند و زگیل‌های بزرگ ممکن است هنگام زایمان خونریزی ایجاد کنند. به همین دلیل به‌ندرت ممکن است نوزادی که از مادر مبتلا متولد می‌شود، دچار زگیل در گلو شود که در این صورت ممکن است به جراحی نیاز داشته باشد.

زگیل تناسلی در زنان چه عوارضی دارد؟

در زنان، زگیل تناسلی معمولا باعث مشکلات ظاهری، خارش و ناراحتی جزئی می شود. در موارد نادر ممکن است ممکن است عفونت ثانویه باکتریایی روی ضایعات ایجاد شود. در صورتی که زگیل بزرگ یا تحریک شده باشد ممکن است خونریزی یا درد ایجاد شود. تیپ های پرخطر اچ پی وی مثل HPV16 و HPV18 می توانند باعث سرطان گردن رحم، واژن یا مقعد شوند.

 

پیشگیری از زگیل تناسلی

برای پیشگیری از زگیل تناسلی:

1. واکسن HPV را تزریق کنید
2. تعداد شرکای جنسی خود را محدود کنید. امن‌ترین روش، داشتن یک شریک جنسی ثابت و متعهد است
3. در هر رابطه جنسی از کاندوم استفاده کنید. البته باید توجه داشت که کاندوم محافظت کامل ایجاد نمی‌کند، زیرا HPV می‌تواند نواحی خارج از پوشش کاندوم را آلوده کند.

واکسن زگیل تناسلی

مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها (CDC) در ایالات متحده، واکسن HPV را به‌صورت روتین برای دختران و پسران ۱۱ و ۱۲ ساله توصیه می‌کند. این واکسن از سن ۹ سالگی نیز قابل تزریق است و بهتر است قبل از شروع فعالیت جنسی دریافت شود.

واکسن زگیل تناسلی به شکل 9 ظرفیتی، 4 ظرفیتی و 2 ظرفیتی وجود دارد که از ابتلا به تیپ های شایع ویروس اچ پی وی جلوگیری می کند.

• واکسن 9 ظرفیتی در برابر 9 تیپ ویروس HPV شامل تیپ پر خطر 16، 18، 31، 33، 45، 52، 58 و کم خطر 6 و 11 محافظت ایجاد می کند.
• واکسن 4 ظرفیتی در برابر 4 تیپ ویروس HPV شامل تیپ پر خطر 16، 18 و کم خطر 16 و 18 محافظت ایجاد می کند.
• واکسن 2 ظرفیتی در برابر 2 تیپ پر خطر 16 و 18 محافظت ایجاد می کند که بیشتر برای پیشگیری از سرطان دهانه رحم استفاده می شود.

کودکان و نوجوانان زیر ۱۵ سال ۲ دوز واکسن با فاصله ۶ تا ۱۲ ماه و افراد ۱۵ تا ۲۶ سال، ۳ دوز واکسن در ماه های صفر، 2 و 6 باید تزریق کنند.

واکسن گارداسیل ۹ برای افراد ۹ تا ۴۵ سال تأیید شده است، افراد ۲۷ تا ۴۵ سال بهتر است درباره نیاز به واکسن با پزشک مشورت کنند.

عوارض جانبی واکسن معمولاً خفیف است و شامل درد محل تزریق، سردرد، تب خفیف یا علائم شبیه آنفولانزا می‌شود.

 

درمان زگیل تناسلی

اگر زگیل‌ها بدون علامت باشند، ممکن است نیازی به درمان نداشته باشند. اما در صورت وجود خارش، درد، سوزش یا نگرانی از انتقال بیماری، درمان توصیه می‌شود. باید توجه داشت که هیچ درمانی برای حذف کامل ویروس HPV وجود ندارد و زگیل‌ها ممکن است پس از درمان دوباره ظاهر شوند.

1. درمان دارویی زگیل تناسلی

داروهای موضعی که برای زگیل تناسلی تجویز می شود شامل:

• کرم موضعی ایمیکوئیمود ( آلدارا): تقویت‌کننده سیستم ایمنی و ضد ویروس
• پودوفیلین و پودوفیلوکس: از بین‌برنده بافت زگیل
• تری‌کلرواستیک اسید: سوزاندن شیمیایی زگیل
• پماد موضعی سینکاتچینز یا سینکاتکینز: پماد گیاهی برای از بین بردن زگیل های خارجی ناحیه تناسلی

این داروها فقط طبق تجویز پزشک باید مصرف شوند. ممکن است باعث سوزش، درد، تغییر رنگ پوست یا زخم شوند. توجه داشته باشی که داروهای معمول زگیل که در داروخانه‌ها فروخته می‌شوند، برای ناحیه تناسلی مناسب نیستند.

2. مکمل های کمکی برای درمان زگیل تناسلی

علاوه بر دارو های نام برده شده، مکمل های دارویی و گیاهی نیز وجود دارند که با تقویت سیستم ایمنی بدن باعث کمک به کنترل و بهبود زگیل تناسلی می شوند. استفاده از این مکمل ها در طول درمان کمک زیادی به مقابله و پاکسازی بدن از ویروس اچ پی وی می کند. اما نمی توانند به تنهایی ویروس را از بین ببرند و یا درمان کامل ایجاد کنند. یکی از مؤثرترین  این مکمل ها، قرص نواکسا عبیدی است.

در مقاله ای دیگر به طور کامل بهترین مکمل های تقویت سیستم ایمنی بدن برای درمان زگیل تناسلی را به طور کامل معرفی و با یکدیگر مقایسه کرده ایم. برای آشنایی با آن ها می توانید مطالعه کنید.

3. روش های پزشکی برای حذف زگیل تناسلی

در صورت بزرگ بودن زگیل‌ها یا پاسخ ندادن به دارو، جراحی انجام می‌شود. روش‌های جراحی شامل:

• انجماد با نیتروژن مایع (کرایوتراپی)
• الکتروکوتر (سوزاندن با جریان الکتریکی)
• برداشتن زگیل با جراحی
• لیزر درمانی

این روش‌ها ممکن است با درد، تورم یا ایجاد جای زخم همراه باشند.

آیا ویروس اچ پی وی از بدن خارج میشود؟

ویروس HPV معمولا می تواند به طور طبیعی توسط سیستم ایمنی بدن کنترل و پاکسازی شود. این ویروس در اکثر افراد سالم طی 1 تا 2 سال به طور طبیعی توسط سیستم ایمنی پاکسازی می شود. اما بعضی تیپ های اچ پی وی به خصوص تیپ های پر خطر میتوانند برای سال ها در بدن باقی بمانند و نیاز به پایش پزشکی دارند.

درمان های موجود فقط ضایعه را از بین می برند و ویروس در بدن باقی می ماند تا سیستم ایمنی آن را از بین ببرد.

نکات مهم در طول درمان زگیل تناسلی

در دوره درمان زگیل تناسلی، رعایت برخی نکات می‌تواند به بهبود بهتر و کاهش عوارض کمک کند از جمله:

1. دستورالعمل‌های پزشک را درباره نحوه استفاده از کرم‌ها، محلول‌ها یا پمادها دقیقاً رعایت کنید. برخی داروها باید فقط برای مدت مشخصی روی پوست باقی بمانند و سپس شسته شوند.
2. از استفاده هرگونه درمان روی پوست سالم یا زخم‌های باز خودداری کنید.
3. داروهای زگیل فقط باید روی خود ضایعه استفاده شوند.
4. از داروهای درمان زگیل موجود در داروخانه‌ها استفاده نکنید. این داروها برای زگیل‌های پوستی معمولی طراحی شده‌اند و برای زگیل تناسلی مناسب نیستند.
5. در صورت امکان سیگار نکشید. شواهد نشان می‌دهد که بسیاری از درمان‌های زگیل تناسلی در افراد غیرسیگاری نتیجه بهتری دارند.
6. تا زمانی که زگیل‌ها به‌طور کامل برطرف نشده‌اند، از برقراری رابطه جنسی واژینال، مقعدی یا دهانی خودداری کنید.

اگر رابطه جنسی دارید، حتماً از کاندوم استفاده کنید تا خطر انتقال کاهش یابد.

جمع‌بندی 

زگیل تناسلی یکی از شایع ترین عفونت های ناشی از ویروس اچ پی وی است که اغلب بدون علامت بوده و در بسیاری از موارد توسط سیستم ایمنی کنترل می‌شود. این ویروس عمدتا از طریق تماس جنسی و تماس پوست با پوست آلوده منتقل می شود. آگاهی، واکسیناسیون، روابط جنسی ایمن و پیگیری پزشکی منظم، مهم‌ترین راه‌های پیشگیری از عوارض جدی این بیماری هستند. بیشتر زگیل ها کم خطر هستند و مشکل اصلی ظاهر ضایعات است، اما تیپ های پر خطر HPV می توانند باعث سرطان شوند.

درمان زگیل تناسلی، ویروس را از بین نمی برد بلکه ضایعات قابل مشاهده را حذف می کند. سیستم ایمنی بدن معمولا طی یک تا دو سال ویروس اچ پی وی را کنترل می کند. مکمل های زگیل تناسلی می توانند عملکرد طبیعی سیستم ایمنی را تقویت کنند و سرعت بهبود زگیل تناسلی را افزایش می دهند. با این حال پیشگیری با واکسن اچ پی وی و استفاده از کاندوم مهم ترین راه های کاهش ریسک ابتلا به HPV است.

سوالات متداول زگیل تناسلی

منابع

uptodate.genital-warts-in-women-beyond-the-basics

Genital warts. NHS

American Academy of Family Physicians. Genital Warts